محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1466

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

و راى مهمله و فتح كاف و دال ] افزاريست كفشگران را [ 1 ] مثالش حكيم سوزنى گويد : شعر « 1 » گمان برم كه بوراقى و بحيله‌گرى « 2 » * ز كلك و كهزن و سنگ‌تراش و نشكرده و ابو شكور نيز گويد : شعر « 1 » بنشكرده بريد او را گلو * تفو بر « 3 » چنين ناشكيبا تفو نوباوه - هرچه نورسته باشد [ 2 ] و ميوهء نورسته و به عربى باكوره گويند « 4 » مثالش خواجو كرمانى گويد : شعر « 1 » تو نوباوهء بوستان منى * غذاى دل و قوت جان منى نوبه « 5 » - [ بضم نون و فتح باء « 6 » ] نام ولايتى است متصل به حبشه « 7 » . نويده - [ به وزن دويده ] يعنى لرزيده و جنبيده و بمعنى ناليده نيز آمده . مثالش بمعنى اول مسعود سعد گويد : شعر « 1 » از بهر خوشه‌اى را بسيار * بر خويشتن چو نال نويده و بمعنى دوم ناصر بچه‌اى گويد : بيت چنان در هجر او شبها نويده * كه خلق از نالهء او نغنويده نگنده - [ بكسر نون اول و كاف و سكون نون دوم ] بمعنى بخيه باشد [ 3 ] . نفريده « 8 » - [ بكسر نون و راى مهمله ] يعنى دعاى بد كرده و دشنام داده . مثالش بو على چاچى « 9 » گويد : بيت نفريده « 10 » بدشمنان جاهت * اجرام فلك چو خلق عالم ناله - آواز با درد و فرياد . مثالش امير خسرو گويد :

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « ك » : بحيله و مكر . ( 3 ) - بجز « ك » و « غ » : بعشق . ( 4 ) - « س » « الف » : كويلد . ( 5 ) - « س » « الف » : نويه . ( 6 ) - « س » « الف » : ياء . ( 7 ) - دو كلمهء اخير را « الف » در حاشيه دارد . ( 8 ) - بجز « ك » : نغريده . ( 9 ) - « س » : ابو على حاجى ، نسخ ديگر : بو على حاجى . ( متن تصحيح قياسيست ) . ( 10 ) - بجز « ك » : نغريد ؛ « غ » : نغرنده . ( 1 ) در برهان نشگرده ضبطست و گويد آن را شفره نيز گويند و به عربى از ميل خوانند . ( 2 ) در برهان بمعنى هر چيز كه ديدنش چشم را خوش آيد و پسند طبيعت باشد ( طرفه عربى ) و بمعنى تحفه نيز هست . ( 3 ) در برهان معنى آجيده و جامهء سوزنى و دفينه يعنى آنچه در زمين پنهان كنند يا دفتينه ( مصحف دفينه ) كه افزاريست جولاهگان را نيز دارد .